🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:56:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दिग्धहत (पुंलिङ्ग)

दिग्ध (सना हुआ, लिपा हुआ) + हत (पीड़ित, घायल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिग्धहतःदिग्धहतौदिग्धहताः
द्वितीयादिग्धहतम्दिग्धहतौदिग्धहतान्
तृतीयादिग्धहतेनदिग्धहताभ्याम्दिग्धहतैः
चतुर्थीदिग्धहतायदिग्धहताभ्याम्दिग्धहतेभ्यः
पञ्चमीदिग्धहतात् / दिग्धहताद्दिग्धहताभ्याम्दिग्धहतेभ्यः
षष्ठीदिग्धहतस्यदिग्धहतयोःदिग्धहतानाम्
सप्तमीदिग्धहतेदिग्धहतयोःदिग्धहतेषु
सम्बोधनहे दिग्धहतहे दिग्धहतौहे दिग्धहताः

अर्थ: दिग्ध (सना हुआ, लिपा हुआ) + हत (पीड़ित, घायल)
English: hit by a poisoned arrow, R. ii, 144, 33.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दिग्धहत (नपुंसकलिङ्ग)

दिग्ध (सना हुआ, लिपा हुआ) + हत (पीड़ित, घायल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिग्धहतम्दिग्धहतेदिग्धहतानि
द्वितीयादिग्धहतम्दिग्धहतेदिग्धहतानि
तृतीयादिग्धहतेनदिग्धहताभ्याम्दिग्धहतैः
चतुर्थीदिग्धहतायदिग्धहताभ्याम्दिग्धहतेभ्यः
पञ्चमीदिग्धहतात् / दिग्धहताद्दिग्धहताभ्याम्दिग्धहतेभ्यः
षष्ठीदिग्धहतस्यदिग्धहतयोःदिग्धहतानाम्
सप्तमीदिग्धहतेदिग्धहतयोःदिग्धहतेषु
सम्बोधनहे दिग्धहतहे दिग्धहतेहे दिग्धहतानि

अर्थ: दिग्ध (सना हुआ, लिपा हुआ) + हत (पीड़ित, घायल)
English: hit by a poisoned arrow, R. ii, 144, 33.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬