🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:17:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दित्सु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादित्सुःदित्सूदित्सवः
द्वितीयादित्सुम्दित्सूदित्सून्
तृतीयादित्सुनादित्सुभ्याम्दित्सुभिः
चतुर्थीदित्सवेदित्सुभ्याम्दित्सुभ्यः
पञ्चमीदित्सोःदित्सुभ्याम्दित्सुभ्यः
षष्ठीदित्सोःदित्स्वोःदित्सूनाम्
सप्तमीदित्सौदित्स्वोःदित्सुषु
सम्बोधनहे दित्सोहे दित्सूहे दित्सवः

अर्थ: —
English: wishing to give or grant or perform (acc.), RV. v, 39, 3; MBh.; Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दित्सु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादित्सुदित्सुनीदित्सूनि
द्वितीयादित्सुदित्सुनीदित्सूनि
तृतीयादित्सुनादित्सुभ्याम्दित्सुभिः
चतुर्थीदित्सुने / दित्सवेदित्सुभ्याम्दित्सुभ्यः
पञ्चमीदित्सुनः / दित्सोःदित्सुभ्याम्दित्सुभ्यः
षष्ठीदित्सुनः / दित्सोःदित्सुनोः / दित्स्वोःदित्सूनाम्
सप्तमीदित्सुनि / दित्सौदित्सुनोः / दित्स्वोःदित्सुषु
सम्बोधनहे दित्सु / हे दित्सोहे दित्सुनीहे दित्सूनि

अर्थ: —
English: wishing to give or grant or perform (acc.), RV. v, 39, 3; MBh.; Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें