🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दित्स्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादित्स्यःदित्स्यौदित्स्याः
द्वितीयादित्स्यम्दित्स्यौदित्स्यान्
तृतीयादित्स्येनदित्स्याभ्याम्दित्स्यैः
चतुर्थीदित्स्यायदित्स्याभ्याम्दित्स्येभ्यः
पञ्चमीदित्स्यात् / दित्स्याद्दित्स्याभ्याम्दित्स्येभ्यः
षष्ठीदित्स्यस्यदित्स्ययोःदित्स्यानाम्
सप्तमीदित्स्येदित्स्ययोःदित्स्येषु
सम्बोधनहे दित्स्यहे दित्स्यौहे दित्स्याः

अर्थ: —
English: what one is willing to give, Pāṇ. iii, 1, 97; Pat,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दित्स्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादित्स्यम्दित्स्येदित्स्यानि
द्वितीयादित्स्यम्दित्स्येदित्स्यानि
तृतीयादित्स्येनदित्स्याभ्याम्दित्स्यैः
चतुर्थीदित्स्यायदित्स्याभ्याम्दित्स्येभ्यः
पञ्चमीदित्स्यात् / दित्स्याद्दित्स्याभ्याम्दित्स्येभ्यः
षष्ठीदित्स्यस्यदित्स्ययोःदित्स्यानाम्
सप्तमीदित्स्येदित्स्ययोःदित्स्येषु
सम्बोधनहे दित्स्यहे दित्स्येहे दित्स्यानि

अर्थ: —
English: what one is willing to give, Pāṇ. iii, 1, 97; Pat,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें