🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:46:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दिधिषु (स्त्रीलिङ्ग)

पुनर्विवाहित स्त्री का दूसरा पति, अक्षतयोनि विधवा जिसका दूसरा विवाह हुआ हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिधिषुःदिधिषूदिधिषवः
द्वितीयादिधिषुम्दिधिषूदिधिषूः
तृतीयादिधिष्वादिधिषुभ्याम्दिधिषुभिः
चतुर्थीदिधिषवे / दिधिष्वैदिधिषुभ्याम्दिधिषुभ्यः
पञ्चमीदिधिषोः / दिधिष्वाःदिधिषुभ्याम्दिधिषुभ्यः
षष्ठीदिधिषोः / दिधिष्वाःदिधिष्वोःदिधिषूणाम्
सप्तमीदिधिषौ / दिधिष्वाम्दिधिष्वोःदिधिषुषु
सम्बोधनहे दिधिषोहे दिधिषूहे दिधिषवः

अर्थ: पुनर्विवाहित स्त्री का दूसरा पति, अक्षतयोनि विधवा जिसका दूसरा विवाह हुआ हो
संस्कृत: पर्याय: पुनर्भू

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दिधिषु (पुंलिङ्ग)

पुनर्विवाहित स्त्री का दूसरा पति, अक्षतयोनि विधवा जिसका दूसरा विवाह हुआ हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिधिषुःदिधिषूदिधिषवः
द्वितीयादिधिषुम्दिधिषूदिधिषून्
तृतीयादिधिषुणादिधिषुभ्याम्दिधिषुभिः
चतुर्थीदिधिषवेदिधिषुभ्याम्दिधिषुभ्यः
पञ्चमीदिधिषोःदिधिषुभ्याम्दिधिषुभ्यः
षष्ठीदिधिषोःदिधिष्वोःदिधिषूणाम्
सप्तमीदिधिषौदिधिष्वोःदिधिषुषु
सम्बोधनहे दिधिषोहे दिधिषूहे दिधिषवः

अर्थ: पुनर्विवाहित स्त्री का दूसरा पति, अक्षतयोनि विधवा जिसका दूसरा विवाह हुआ हो
संस्कृत: पर्याय: पुनर्भू
English: wishing to gain or obtain, striving after, seeking, RV.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दिधिषु (नपुंसकलिङ्ग)

पुनर्विवाहित स्त्री का दूसरा पति, अक्षतयोनि विधवा जिसका दूसरा विवाह हुआ हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिधिषुदिधिषुणीदिधिषूणि
द्वितीयादिधिषुदिधिषुणीदिधिषूणि
तृतीयादिधिषुणादिधिषुभ्याम्दिधिषुभिः
चतुर्थीदिधिषुणे / दिधिषवेदिधिषुभ्याम्दिधिषुभ्यः
पञ्चमीदिधिषुणः / दिधिषोःदिधिषुभ्याम्दिधिषुभ्यः
षष्ठीदिधिषुणः / दिधिषोःदिधिषुणोः / दिधिष्वोःदिधिषूणाम्
सप्तमीदिधिषुणि / दिधिषौदिधिषुणोः / दिधिष्वोःदिधिषुषु
सम्बोधनहे दिधिषु / हे दिधिषोहे दिधिषुणीहे दिधिषूणि

अर्थ: पुनर्विवाहित स्त्री का दूसरा पति, अक्षतयोनि विधवा जिसका दूसरा विवाह हुआ हो
संस्कृत: पर्याय: पुनर्भू
English: wishing to gain or obtain, striving after, seeking, RV.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें