🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:24:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दिव्य (पुंलिङ्ग)

दैवी, स्वर्गीय, आकाशीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिव्यःदिव्यौदिव्याः
द्वितीयादिव्यम्दिव्यौदिव्यान्
तृतीयादिव्येनदिव्याभ्याम्दिव्यैः
चतुर्थीदिव्यायदिव्याभ्याम्दिव्येभ्यः
पञ्चमीदिव्यात् / दिव्याद्दिव्याभ्याम्दिव्येभ्यः
षष्ठीदिव्यस्यदिव्ययोःदिव्यानाम्
सप्तमीदिव्येदिव्ययोःदिव्येषु
सम्बोधनहे दिव्यहे दिव्यौहे दिव्याः

अर्थ: दैवी, स्वर्गीय, आकाशीय

📚 अमरकोश में:
• कोश (पुं॰/नपुं॰) (३.३.२२९) — पर्याय: कली, म्यान, ख़ज़ाना
• कोष (पुं॰/नपुं॰) (३.३.२३४) — पर्याय: कली, म्यान, ख़ज़ाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दिव्य (नपुंसकलिङ्ग)

दैवी, स्वर्गीय, आकाशीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिव्यम्दिव्येदिव्यानि
द्वितीयादिव्यम्दिव्येदिव्यानि
तृतीयादिव्येनदिव्याभ्याम्दिव्यैः
चतुर्थीदिव्यायदिव्याभ्याम्दिव्येभ्यः
पञ्चमीदिव्यात् / दिव्याद्दिव्याभ्याम्दिव्येभ्यः
षष्ठीदिव्यस्यदिव्ययोःदिव्यानाम्
सप्तमीदिव्येदिव्ययोःदिव्येषु
सम्बोधनहे दिव्यहे दिव्येहे दिव्यानि

अर्थ: दैवी, स्वर्गीय, आकाशीय

📚 अमरकोश में:
• कोश (पुं॰/नपुं॰) (३.३.२२९) — पर्याय: कली, म्यान, ख़ज़ाना
• कोष (पुं॰/नपुं॰) (३.३.२३४) — पर्याय: कली, म्यान, ख़ज़ाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें