🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:07:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दिव्यक (पुंलिङ्ग)

दिवि (चाष पक्षी, नीलकण्ठ) + अक (सुख का अभाव, पीड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादिव्यकःदिव्यकौदिव्यकाः
द्वितीयादिव्यकम्दिव्यकौदिव्यकान्
तृतीयादिव्यकेनदिव्यकाभ्याम्दिव्यकैः
चतुर्थीदिव्यकायदिव्यकाभ्याम्दिव्यकेभ्यः
पञ्चमीदिव्यकात् / दिव्यकाद्दिव्यकाभ्याम्दिव्यकेभ्यः
षष्ठीदिव्यकस्यदिव्यकयोःदिव्यकानाम्
सप्तमीदिव्यकेदिव्यकयोःदिव्यकेषु
सम्बोधनहे दिव्यकहे दिव्यकौहे दिव्यकाः

अर्थ: दिवि (चाष पक्षी, नीलकण्ठ) + अक (सुख का अभाव, पीड़ा)
English: a kind of serpent, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें