🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:24:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दीक्षक (पुंलिङ्ग)

आध्यात्मिक मार्ग- दर्शक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादीक्षकःदीक्षकौदीक्षकाः
द्वितीयादीक्षकम्दीक्षकौदीक्षकान्
तृतीयादीक्षकेणदीक्षकाभ्याम्दीक्षकैः
चतुर्थीदीक्षकायदीक्षकाभ्याम्दीक्षकेभ्यः
पञ्चमीदीक्षकात् / दीक्षकाद्दीक्षकाभ्याम्दीक्षकेभ्यः
षष्ठीदीक्षकस्यदीक्षकयोःदीक्षकाणाम्
सप्तमीदीक्षकेदीक्षकयोःदीक्षकेषु
सम्बोधनहे दीक्षकहे दीक्षकौहे दीक्षकाः

अर्थ: आध्यात्मिक मार्ग- दर्शक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दीक्षक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादीक्षकम्दीक्षकेदीक्षकाणि
द्वितीयादीक्षकम्दीक्षकेदीक्षकाणि
तृतीयादीक्षकेणदीक्षकाभ्याम्दीक्षकैः
चतुर्थीदीक्षकायदीक्षकाभ्याम्दीक्षकेभ्यः
पञ्चमीदीक्षकात् / दीक्षकाद्दीक्षकाभ्याम्दीक्षकेभ्यः
षष्ठीदीक्षकस्यदीक्षकयोःदीक्षकाणाम्
सप्तमीदीक्षकेदीक्षकयोःदीक्षकेषु
सम्बोधनहे दीक्षकहे दीक्षकेहे दीक्षकाणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें