🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:26:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दीप्यक (नपुंसकलिङ्ग)

मोर की शिखा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादीप्यकम्दीप्यकेदीप्यकानि
द्वितीयादीप्यकम्दीप्यकेदीप्यकानि
तृतीयादीप्यकेनदीप्यकाभ्याम्दीप्यकैः
चतुर्थीदीप्यकायदीप्यकाभ्याम्दीप्यकेभ्यः
पञ्चमीदीप्यकात् / दीप्यकाद्दीप्यकाभ्याम्दीप्यकेभ्यः
षष्ठीदीप्यकस्यदीप्यकयोःदीप्यकानाम्
सप्तमीदीप्यकेदीप्यकयोःदीप्यकेषु
सम्बोधनहे दीप्यकहे दीप्यकेहे दीप्यकानि

अर्थ: मोर की शिखा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दीप्यक (पुंलिङ्ग)

मोर की शिखा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादीप्यकःदीप्यकौदीप्यकाः
द्वितीयादीप्यकम्दीप्यकौदीप्यकान्
तृतीयादीप्यकेनदीप्यकाभ्याम्दीप्यकैः
चतुर्थीदीप्यकायदीप्यकाभ्याम्दीप्यकेभ्यः
पञ्चमीदीप्यकात् / दीप्यकाद्दीप्यकाभ्याम्दीप्यकेभ्यः
षष्ठीदीप्यकस्यदीप्यकयोःदीप्यकानाम्
सप्तमीदीप्यकेदीप्यकयोःदीप्यकेषु
सम्बोधनहे दीप्यकहे दीप्यकौहे दीप्यकाः

अर्थ: मोर की शिखा
English: a species of plant, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें