🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:00:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दीर्घ (पुंलिङ्ग)

ऊँट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादीर्घःदीर्घौदीर्घाः
द्वितीयादीर्घम्दीर्घौदीर्घान्
तृतीयादीर्घेणदीर्घाभ्याम्दीर्घैः
चतुर्थीदीर्घायदीर्घाभ्याम्दीर्घेभ्यः
पञ्चमीदीर्घात् / दीर्घाद्दीर्घाभ्याम्दीर्घेभ्यः
षष्ठीदीर्घस्यदीर्घयोःदीर्घाणाम्
सप्तमीदीर्घेदीर्घयोःदीर्घेषु
सम्बोधनहे दीर्घहे दीर्घौहे दीर्घाः

अर्थ: ऊँट
संस्कृत: पर्याय: आयत

📚 अमरकोश में:
• लम्बा (३.१.६८) — पर्याय: आयत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें