🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:51:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुःस्थ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुःस्थःदुःस्थौदुःस्थाः
द्वितीयादुःस्थम्दुःस्थौदुःस्थान्
तृतीयादुःस्थेनदुःस्थाभ्याम्दुःस्थैः
चतुर्थीदुःस्थायदुःस्थाभ्याम्दुःस्थेभ्यः
पञ्चमीदुःस्थात् / दुःस्थाद्दुःस्थाभ्याम्दुःस्थेभ्यः
षष्ठीदुःस्थस्यदुःस्थयोःदुःस्थानाम्
सप्तमीदुःस्थेदुःस्थयोःदुःस्थेषु
सम्बोधनहे दुःस्थहे दुःस्थौहे दुःस्थाः

अर्थ: —
English: ‘standing badly’, unsteady, disquieted (lit. and fig.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दुःस्थ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुःस्थम्दुःस्थेदुःस्थानि
द्वितीयादुःस्थम्दुःस्थेदुःस्थानि
तृतीयादुःस्थेनदुःस्थाभ्याम्दुःस्थैः
चतुर्थीदुःस्थायदुःस्थाभ्याम्दुःस्थेभ्यः
पञ्चमीदुःस्थात् / दुःस्थाद्दुःस्थाभ्याम्दुःस्थेभ्यः
षष्ठीदुःस्थस्यदुःस्थयोःदुःस्थानाम्
सप्तमीदुःस्थेदुःस्थयोःदुःस्थेषु
सम्बोधनहे दुःस्थहे दुःस्थेहे दुःस्थानि

अर्थ: —
English: ‘standing badly’, unsteady, disquieted (lit. and fig.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें