🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:23:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुरस्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुरस्युःदुरस्यूदुरस्यवः
द्वितीयादुरस्युम्दुरस्यूदुरस्यून्
तृतीयादुरस्युनादुरस्युभ्याम्दुरस्युभिः
चतुर्थीदुरस्यवेदुरस्युभ्याम्दुरस्युभ्यः
पञ्चमीदुरस्योःदुरस्युभ्याम्दुरस्युभ्यः
षष्ठीदुरस्योःदुरस्य्वोःदुरस्यूनाम्
सप्तमीदुरस्यौदुरस्य्वोःदुरस्युषु
सम्बोधनहे दुरस्योहे दुरस्यूहे दुरस्यवः

अर्थ: —
English: wishing to do harm, AV. v, 3, 2; ĀpŚr. vi, 21, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दुरस्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुरस्युदुरस्युनीदुरस्यूनि
द्वितीयादुरस्युदुरस्युनीदुरस्यूनि
तृतीयादुरस्युनादुरस्युभ्याम्दुरस्युभिः
चतुर्थीदुरस्युने / दुरस्यवेदुरस्युभ्याम्दुरस्युभ्यः
पञ्चमीदुरस्युनः / दुरस्योःदुरस्युभ्याम्दुरस्युभ्यः
षष्ठीदुरस्युनः / दुरस्योःदुरस्युनोः / दुरस्य्वोःदुरस्यूनाम्
सप्तमीदुरस्युनि / दुरस्यौदुरस्युनोः / दुरस्य्वोःदुरस्युषु
सम्बोधनहे दुरस्यु / हे दुरस्योहे दुरस्युनीहे दुरस्यूनि

अर्थ: —
English: wishing to do harm, AV. v, 3, 2; ĀpŚr. vi, 21, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें