🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:33:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुराशय (पुंलिङ्ग)

दुर्मनस्क, कुत्सित विचारों वाला व्यक्ति, जिसकी नीयत खराब हो, नीच हृदय का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुराशयःदुराशयौदुराशयाः
द्वितीयादुराशयम्दुराशयौदुराशयान्
तृतीयादुराशयेनदुराशयाभ्याम्दुराशयैः
चतुर्थीदुराशयायदुराशयाभ्याम्दुराशयेभ्यः
पञ्चमीदुराशयात् / दुराशयाद्दुराशयाभ्याम्दुराशयेभ्यः
षष्ठीदुराशयस्यदुराशययोःदुराशयानाम्
सप्तमीदुराशयेदुराशययोःदुराशयेषु
सम्बोधनहे दुराशयहे दुराशयौहे दुराशयाः

अर्थ: दुर्मनस्क, कुत्सित विचारों वाला व्यक्ति, जिसकी नीयत खराब हो, नीच हृदय का

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दुराशय (नपुंसकलिङ्ग)

दुर्मनस्क, कुत्सित विचारों वाला व्यक्ति, जिसकी नीयत खराब हो, नीच हृदय का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुराशयम्दुराशयेदुराशयानि
द्वितीयादुराशयम्दुराशयेदुराशयानि
तृतीयादुराशयेनदुराशयाभ्याम्दुराशयैः
चतुर्थीदुराशयायदुराशयाभ्याम्दुराशयेभ्यः
पञ्चमीदुराशयात् / दुराशयाद्दुराशयाभ्याम्दुराशयेभ्यः
षष्ठीदुराशयस्यदुराशययोःदुराशयानाम्
सप्तमीदुराशयेदुराशययोःदुराशयेषु
सम्बोधनहे दुराशयहे दुराशयेहे दुराशयानि

अर्थ: दुर्मनस्क, कुत्सित विचारों वाला व्यक्ति, जिसकी नीयत खराब हो, नीच हृदय का

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें