🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:14:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुर्गाढ (पुंलिङ्ग)

जिसका अवगाहन करना या अनुसन्धान करना कठिन हो, अनवगाह्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुर्गाढःदुर्गाढौदुर्गाढाः
द्वितीयादुर्गाढम्दुर्गाढौदुर्गाढान्
तृतीयादुर्गाढेनदुर्गाढाभ्याम्दुर्गाढैः
चतुर्थीदुर्गाढायदुर्गाढाभ्याम्दुर्गाढेभ्यः
पञ्चमीदुर्गाढात् / दुर्गाढाद्दुर्गाढाभ्याम्दुर्गाढेभ्यः
षष्ठीदुर्गाढस्यदुर्गाढयोःदुर्गाढानाम्
सप्तमीदुर्गाढेदुर्गाढयोःदुर्गाढेषु
सम्बोधनहे दुर्गाढहे दुर्गाढौहे दुर्गाढाः

अर्थ: जिसका अवगाहन करना या अनुसन्धान करना कठिन हो, अनवगाह्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दुर्गाढ (नपुंसकलिङ्ग)

जिसका अवगाहन करना या अनुसन्धान करना कठिन हो, अनवगाह्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुर्गाढम्दुर्गाढेदुर्गाढानि
द्वितीयादुर्गाढम्दुर्गाढेदुर्गाढानि
तृतीयादुर्गाढेनदुर्गाढाभ्याम्दुर्गाढैः
चतुर्थीदुर्गाढायदुर्गाढाभ्याम्दुर्गाढेभ्यः
पञ्चमीदुर्गाढात् / दुर्गाढाद्दुर्गाढाभ्याम्दुर्गाढेभ्यः
षष्ठीदुर्गाढस्यदुर्गाढयोःदुर्गाढानाम्
सप्तमीदुर्गाढेदुर्गाढयोःदुर्गाढेषु
सम्बोधनहे दुर्गाढहे दुर्गाढेहे दुर्गाढानि

अर्थ: जिसका अवगाहन करना या अनुसन्धान करना कठिन हो, अनवगाह्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें