🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:09:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुर्नामन् (नपुंसकलिङ्ग)

बदनाम

🔎 आपका लिखा रूप दुर्नाम = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुर्नामदुर्नाम्नी / दुर्नामनीदुर्नामानि
द्वितीयादुर्नामदुर्नाम्नी / दुर्नामनीदुर्नामानि
तृतीयादुर्नाम्नादुर्नामभ्याम्दुर्नामभिः
चतुर्थीदुर्नाम्नेदुर्नामभ्याम्दुर्नामभ्यः
पञ्चमीदुर्नाम्नःदुर्नामभ्याम्दुर्नामभ्यः
षष्ठीदुर्नाम्नःदुर्नाम्नोःदुर्नाम्नाम्
सप्तमीदुर्नाम्नि / दुर्नामनिदुर्नाम्नोःदुर्नामसु
सम्बोधनहे दुर्नामन् / हे दुर्नामहे दुर्नाम्नी / हे दुर्नामनीहे दुर्नामानि

अर्थ: बदनाम
संस्कृत: पर्याय: दीर्घकोशिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नाम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप दुर्नाम = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानामःनामौनामाः
द्वितीयानामम्नामौनामान्
तृतीयानामेननामाभ्याम्नामैः
चतुर्थीनामायनामाभ्याम्नामेभ्यः
पञ्चमीनामात् / नामाद्नामाभ्याम्नामेभ्यः
षष्ठीनामस्यनामयोःनामानाम्
सप्तमीनामेनामयोःनामेषु
सम्बोधनहे नामहे नामौहे नामाः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें