🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:15:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुष्टनु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुष्टनुःदुष्टनूदुष्टनवः
द्वितीयादुष्टनुम्दुष्टनूदुष्टनून्
तृतीयादुष्टनुनादुष्टनुभ्याम्दुष्टनुभिः
चतुर्थीदुष्टनवेदुष्टनुभ्याम्दुष्टनुभ्यः
पञ्चमीदुष्टनोःदुष्टनुभ्याम्दुष्टनुभ्यः
षष्ठीदुष्टनोःदुष्टन्वोःदुष्टनूनाम्
सप्तमीदुष्टनौदुष्टन्वोःदुष्टनुषु
सम्बोधनहे दुष्टनोहे दुष्टनूहे दुष्टनवः

अर्थ: —
English: having an ugly body, AV. iv, 7, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दुष्टनु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुष्टनुदुष्टनुनीदुष्टनूनि
द्वितीयादुष्टनुदुष्टनुनीदुष्टनूनि
तृतीयादुष्टनुनादुष्टनुभ्याम्दुष्टनुभिः
चतुर्थीदुष्टनुने / दुष्टनवेदुष्टनुभ्याम्दुष्टनुभ्यः
पञ्चमीदुष्टनुनः / दुष्टनोःदुष्टनुभ्याम्दुष्टनुभ्यः
षष्ठीदुष्टनुनः / दुष्टनोःदुष्टनुनोः / दुष्टन्वोःदुष्टनूनाम्
सप्तमीदुष्टनुनि / दुष्टनौदुष्टनुनोः / दुष्टन्वोःदुष्टनुषु
सम्बोधनहे दुष्टनु / हे दुष्टनोहे दुष्टनुनीहे दुष्टनूनि

अर्थ: —
English: having an ugly body, AV. iv, 7, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬