🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:37:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दुस्सह (पुंलिङ्ग)

असह्य, अप्रतिरोध्य, असमर्थनीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुस्सहःदुस्सहौदुस्सहाः
द्वितीयादुस्सहम्दुस्सहौदुस्सहान्
तृतीयादुस्सहेनदुस्सहाभ्याम्दुस्सहैः
चतुर्थीदुस्सहायदुस्सहाभ्याम्दुस्सहेभ्यः
पञ्चमीदुस्सहात् / दुस्सहाद्दुस्सहाभ्याम्दुस्सहेभ्यः
षष्ठीदुस्सहस्यदुस्सहयोःदुस्सहानाम्
सप्तमीदुस्सहेदुस्सहयोःदुस्सहेषु
सम्बोधनहे दुस्सहहे दुस्सहौहे दुस्सहाः

अर्थ: असह्य, अप्रतिरोध्य, असमर्थनीय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दुस्सह (नपुंसकलिङ्ग)

असह्य, अप्रतिरोध्य, असमर्थनीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादुस्सहम्दुस्सहेदुस्सहानि
द्वितीयादुस्सहम्दुस्सहेदुस्सहानि
तृतीयादुस्सहेनदुस्सहाभ्याम्दुस्सहैः
चतुर्थीदुस्सहायदुस्सहाभ्याम्दुस्सहेभ्यः
पञ्चमीदुस्सहात् / दुस्सहाद्दुस्सहाभ्याम्दुस्सहेभ्यः
षष्ठीदुस्सहस्यदुस्सहयोःदुस्सहानाम्
सप्तमीदुस्सहेदुस्सहयोःदुस्सहेषु
सम्बोधनहे दुस्सहहे दुस्सहेहे दुस्सहानि

अर्थ: असह्य, अप्रतिरोध्य, असमर्थनीय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें