🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:18:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दृग्गति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादृग्गतिःदृग्गतीदृग्गतयः
द्वितीयादृग्गतिम्दृग्गतीदृग्गतीः
तृतीयादृग्गत्यादृग्गतिभ्याम्दृग्गतिभिः
चतुर्थीदृग्गतये / दृग्गत्यैदृग्गतिभ्याम्दृग्गतिभ्यः
पञ्चमीदृग्गतेः / दृग्गत्याःदृग्गतिभ्याम्दृग्गतिभ्यः
षष्ठीदृग्गतेः / दृग्गत्याःदृग्गत्योःदृग्गतीनाम्
सप्तमीदृग्गतौ / दृग्गत्याम्दृग्गत्योःदृग्गतिषु
सम्बोधनहे दृग्गतेहे दृग्गतीहे दृग्गतयः

अर्थ: —
English: the cosine of the zenith-distance or the sine of the highest or central point of the ecliptic at a given time,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬