🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:17:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दृन्फू (स्त्रीलिङ्ग)

साँप, वज्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादृन्फूःदृन्फ्वौदृन्फ्वः
द्वितीयादृन्फूम्दृन्फ्वौदृन्फूः
तृतीयादृन्फ्वादृन्फूभ्याम्दृन्फूभिः
चतुर्थीदृन्फ्वैदृन्फूभ्याम्दृन्फूभ्यः
पञ्चमीदृन्फ्वाःदृन्फूभ्याम्दृन्फूभ्यः
षष्ठीदृन्फ्वाःदृन्फ्वोःदृन्फूनाम्
सप्तमीदृन्फ्वाम्दृन्फ्वोःदृन्फूषु
सम्बोधनहे दृन्फुहे दृन्फ्वौहे दृन्फ्वः

अर्थ: साँप, वज्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दृन्फू (पुंलिङ्ग)

साँप, वज्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादृन्फूःदृन्फुवौदृन्फुवः
द्वितीयादृन्फुवम्दृन्फुवौदृन्फुवः
तृतीयादृन्फुवादृन्फूभ्याम्दृन्फूभिः
चतुर्थीदृन्फुवेदृन्फूभ्याम्दृन्फूभ्यः
पञ्चमीदृन्फुवःदृन्फूभ्याम्दृन्फूभ्यः
षष्ठीदृन्फुवःदृन्फुवोःदृन्फुवाम्
सप्तमीदृन्फुविदृन्फुवोःदृन्फूषु
सम्बोधनहे दृन्फूःहे दृन्फुवौहे दृन्फुवः

अर्थ: साँप, वज्र
English: a kind of snake, Uṇ. i, 93 Sch. (v.l. दृम्फू).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें