🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:06:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दृषद् (स्त्रीलिङ्ग)

चट्टान, बड़ा पत्थर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादृषद् / दृषत्दृषदौदृषदः
द्वितीयादृषदम्दृषदौदृषदः
तृतीयादृषदादृषद्भ्याम्दृषद्भिः
चतुर्थीदृषदेदृषद्भ्याम्दृषद्भ्यः
पञ्चमीदृषदःदृषद्भ्याम्दृषद्भ्यः
षष्ठीदृषदःदृषदोःदृषदाम्
सप्तमीदृषदिदृषदोःदृषत्सु
सम्बोधनहे दृषद् / हे दृषत्हे दृषदौहे दृषदः

अर्थ: चट्टान, बड़ा पत्थर
संस्कृत: पर्याय: पाषाण, प्रस्तर, ग्रावन्, उपल, अश्मन्

📚 अमरकोश में:
• पत्थर के नाम (२.३.४) — पर्याय: पाषाण, प्रस्तर, ग्रावन्, उपल, अश्मन्, शिला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें