🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:59:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

देवखात (नपुंसकलिङ्ग)

पर्वतों में बनी एक प्राकृतिक गुफा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादेवखातम्देवखातेदेवखातानि
द्वितीयादेवखातम्देवखातेदेवखातानि
तृतीयादेवखातेनदेवखाताभ्याम्देवखातैः
चतुर्थीदेवखातायदेवखाताभ्याम्देवखातेभ्यः
पञ्चमीदेवखातात् / देवखाताद्देवखाताभ्याम्देवखातेभ्यः
षष्ठीदेवखातस्यदेवखातयोःदेवखातानाम्
सप्तमीदेवखातेदेवखातयोःदेवखातेषु
सम्बोधनहे देवखातहे देवखातेहे देवखातानि

अर्थ: पर्वतों में बनी एक प्राकृतिक गुफा
संस्कृत: पर्याय: बिल, गुहा, गह्वर

📚 अमरकोश में:
• प्राकृतिक गुफ़ा (२.३.६) — पर्याय: बिल, गुहा, गह्वर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

देवखात (पुंलिङ्ग)

पर्वतों में बनी एक प्राकृतिक गुफा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादेवखातःदेवखातौदेवखाताः
द्वितीयादेवखातम्देवखातौदेवखातान्
तृतीयादेवखातेनदेवखाताभ्याम्देवखातैः
चतुर्थीदेवखातायदेवखाताभ्याम्देवखातेभ्यः
पञ्चमीदेवखातात् / देवखाताद्देवखाताभ्याम्देवखातेभ्यः
षष्ठीदेवखातस्यदेवखातयोःदेवखातानाम्
सप्तमीदेवखातेदेवखातयोःदेवखातेषु
सम्बोधनहे देवखातहे देवखातौहे देवखाताः

अर्थ: पर्वतों में बनी एक प्राकृतिक गुफा
संस्कृत: पर्याय: बिल, गुहा, गह्वर
English: ‘dug by the g°’, hollow by nature

📚 अमरकोश में:
• प्राकृतिक गुफ़ा (२.३.६) — पर्याय: बिल, गुहा, गह्वर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें