🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:16:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

देवेष्ट (पुंलिङ्ग)

देव (दिव्य, स्वर्गीय) + इष्ट (प्रेमी, पति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादेवेष्टःदेवेष्टौदेवेष्टाः
द्वितीयादेवेष्टम्देवेष्टौदेवेष्टान्
तृतीयादेवेष्टेनदेवेष्टाभ्याम्देवेष्टैः
चतुर्थीदेवेष्टायदेवेष्टाभ्याम्देवेष्टेभ्यः
पञ्चमीदेवेष्टात् / देवेष्टाद्देवेष्टाभ्याम्देवेष्टेभ्यः
षष्ठीदेवेष्टस्यदेवेष्टयोःदेवेष्टानाम्
सप्तमीदेवेष्टेदेवेष्टयोःदेवेष्टेषु
सम्बोधनहे देवेष्टहे देवेष्टौहे देवेष्टाः

अर्थ: देव (दिव्य, स्वर्गीय) + इष्ट (प्रेमी, पति)
English: wished by or acceptable to the g°, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

देवेष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

देव (दिव्य, स्वर्गीय) + इष्ट (चाह, इच्छा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादेवेष्टम्देवेष्टेदेवेष्टानि
द्वितीयादेवेष्टम्देवेष्टेदेवेष्टानि
तृतीयादेवेष्टेनदेवेष्टाभ्याम्देवेष्टैः
चतुर्थीदेवेष्टायदेवेष्टाभ्याम्देवेष्टेभ्यः
पञ्चमीदेवेष्टात् / देवेष्टाद्देवेष्टाभ्याम्देवेष्टेभ्यः
षष्ठीदेवेष्टस्यदेवेष्टयोःदेवेष्टानाम्
सप्तमीदेवेष्टेदेवेष्टयोःदेवेष्टेषु
सम्बोधनहे देवेष्टहे देवेष्टेहे देवेष्टानि

अर्थ: देव (दिव्य, स्वर्गीय) + इष्ट (चाह, इच्छा)
English: wished by or acceptable to the g°, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬