🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:56:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

देशभङ्ग (पुंलिङ्ग)

देश (विभाग, भाग) + भङ्ग (टूटना, टूट जाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादेशभङ्गःदेशभङ्गौदेशभङ्गाः
द्वितीयादेशभङ्गम्देशभङ्गौदेशभङ्गान्
तृतीयादेशभङ्गेनदेशभङ्गाभ्याम्देशभङ्गैः
चतुर्थीदेशभङ्गायदेशभङ्गाभ्याम्देशभङ्गेभ्यः
पञ्चमीदेशभङ्गात् / देशभङ्गाद्देशभङ्गाभ्याम्देशभङ्गेभ्यः
षष्ठीदेशभङ्गस्यदेशभङ्गयोःदेशभङ्गानाम्
सप्तमीदेशभङ्गेदेशभङ्गयोःदेशभङ्गेषु
सम्बोधनहे देशभङ्गहे देशभङ्गौहे देशभङ्गाः

अर्थ: देश (विभाग, भाग) + भङ्ग (टूटना, टूट जाना)
English: ruin of a c°, Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें