🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:10:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दैत्ययुग (नपुंसकलिङ्ग)

दैत्य (दिति का पुत्र, राक्षस) + युग (कुत्वम्, गुणाभावः" जुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादैत्ययुगम्दैत्ययुगेदैत्ययुगानि
द्वितीयादैत्ययुगम्दैत्ययुगेदैत्ययुगानि
तृतीयादैत्ययुगेनदैत्ययुगाभ्याम्दैत्ययुगैः
चतुर्थीदैत्ययुगायदैत्ययुगाभ्याम्दैत्ययुगेभ्यः
पञ्चमीदैत्ययुगात् / दैत्ययुगाद्दैत्ययुगाभ्याम्दैत्ययुगेभ्यः
षष्ठीदैत्ययुगस्यदैत्ययुगयोःदैत्ययुगानाम्
सप्तमीदैत्ययुगेदैत्ययुगयोःदैत्ययुगेषु
सम्बोधनहे दैत्ययुगहे दैत्ययुगेहे दैत्ययुगानि

अर्थ: दैत्य (दिति का पुत्र, राक्षस) + युग (कुत्वम्, गुणाभावः" जुआ)
English: an age of the D°s (= 4 ages. of man), L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬