🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:06:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दैर्घ्य (नपुंसकलिङ्ग)

लम्बाई, लम्बापन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादैर्घ्यम्दैर्घ्येदैर्घ्याणि
द्वितीयादैर्घ्यम्दैर्घ्येदैर्घ्याणि
तृतीयादैर्घ्येणदैर्घ्याभ्याम्दैर्घ्यैः
चतुर्थीदैर्घ्यायदैर्घ्याभ्याम्दैर्घ्येभ्यः
पञ्चमीदैर्घ्यात् / दैर्घ्याद्दैर्घ्याभ्याम्दैर्घ्येभ्यः
षष्ठीदैर्घ्यस्यदैर्घ्ययोःदैर्घ्याणाम्
सप्तमीदैर्घ्येदैर्घ्ययोःदैर्घ्येषु
सम्बोधनहे दैर्घ्यहे दैर्घ्येहे दैर्घ्याणि

अर्थ: लम्बाई, लम्बापन
संस्कृत: पर्याय: आयाम, आनाह

📚 अमरकोश में:
• लम्बाई (२.६.११५) — पर्याय: आयाम, आरोह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें