🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:02:05 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दोर्गडु (पुंलिङ्ग)

टेढ़ी भुजाओं वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादोर्गडुःदोर्गडूदोर्गडवः
द्वितीयादोर्गडुम्दोर्गडूदोर्गडून्
तृतीयादोर्गडुनादोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभिः
चतुर्थीदोर्गडवेदोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभ्यः
पञ्चमीदोर्गडोःदोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभ्यः
षष्ठीदोर्गडोःदोर्गड्वोःदोर्गडूनाम्
सप्तमीदोर्गडौदोर्गड्वोःदोर्गडुषु
सम्बोधनहे दोर्गडोहे दोर्गडूहे दोर्गडवः

अर्थ: टेढ़ी भुजाओं वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दोर्गडु (स्त्रीलिङ्ग)

टेढ़ी भुजाओं वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादोर्गडुःदोर्गडूदोर्गडवः
द्वितीयादोर्गडुम्दोर्गडूदोर्गडूः
तृतीयादोर्गड्वादोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभिः
चतुर्थीदोर्गडवे / दोर्गड्वैदोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभ्यः
पञ्चमीदोर्गडोः / दोर्गड्वाःदोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभ्यः
षष्ठीदोर्गडोः / दोर्गड्वाःदोर्गड्वोःदोर्गडूनाम्
सप्तमीदोर्गडौ / दोर्गड्वाम्दोर्गड्वोःदोर्गडुषु
सम्बोधनहे दोर्गडोहे दोर्गडूहे दोर्गडवः

अर्थ: टेढ़ी भुजाओं वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दोर्गडु (नपुंसकलिङ्ग)

टेढ़ी भुजाओं वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादोर्गडुदोर्गडुनीदोर्गडूनि
द्वितीयादोर्गडुदोर्गडुनीदोर्गडूनि
तृतीयादोर्गडुनादोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभिः
चतुर्थीदोर्गडुने / दोर्गडवेदोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभ्यः
पञ्चमीदोर्गडुनः / दोर्गडोःदोर्गडुभ्याम्दोर्गडुभ्यः
षष्ठीदोर्गडुनः / दोर्गडोःदोर्गडुनोः / दोर्गड्वोःदोर्गडूनाम्
सप्तमीदोर्गडुनि / दोर्गडौदोर्गडुनोः / दोर्गड्वोःदोर्गडुषु
सम्बोधनहे दोर्गडु / हे दोर्गडोहे दोर्गडुनीहे दोर्गडूनि

अर्थ: टेढ़ी भुजाओं वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬