🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:34:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दोह्य (पुंलिङ्ग)

द्हने योग्य, दुहे जाने योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादोह्यःदोह्यौदोह्याः
द्वितीयादोह्यम्दोह्यौदोह्यान्
तृतीयादोह्येनदोह्याभ्याम्दोह्यैः
चतुर्थीदोह्यायदोह्याभ्याम्दोह्येभ्यः
पञ्चमीदोह्यात् / दोह्याद्दोह्याभ्याम्दोह्येभ्यः
षष्ठीदोह्यस्यदोह्ययोःदोह्यानाम्
सप्तमीदोह्येदोह्ययोःदोह्येषु
सम्बोधनहे दोह्यहे दोह्यौहे दोह्याः

अर्थ: द्हने योग्य, दुहे जाने योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दोह्य (नपुंसकलिङ्ग)

द्हने योग्य, दुहे जाने योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादोह्यम्दोह्येदोह्यानि
द्वितीयादोह्यम्दोह्येदोह्यानि
तृतीयादोह्येनदोह्याभ्याम्दोह्यैः
चतुर्थीदोह्यायदोह्याभ्याम्दोह्येभ्यः
पञ्चमीदोह्यात् / दोह्याद्दोह्याभ्याम्दोह्येभ्यः
षष्ठीदोह्यस्यदोह्ययोःदोह्यानाम्
सप्तमीदोह्येदोह्ययोःदोह्येषु
सम्बोधनहे दोह्यहे दोह्येहे दोह्यानि

अर्थ: द्हने योग्य, दुहे जाने योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें