🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:16:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्युक्ष (पुंलिङ्ग)

द्यु (उन्, कित्" दिन) + क्ष (नाश)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्युक्षःद्युक्षौद्युक्षाः
द्वितीयाद्युक्षम्द्युक्षौद्युक्षान्
तृतीयाद्युक्षेणद्युक्षाभ्याम्द्युक्षैः
चतुर्थीद्युक्षायद्युक्षाभ्याम्द्युक्षेभ्यः
पञ्चमीद्युक्षात् / द्युक्षाद्द्युक्षाभ्याम्द्युक्षेभ्यः
षष्ठीद्युक्षस्यद्युक्षयोःद्युक्षाणाम्
सप्तमीद्युक्षेद्युक्षयोःद्युक्षेषु
सम्बोधनहे द्युक्षहे द्युक्षौहे द्युक्षाः

अर्थ: द्यु (उन्, कित्" दिन) + क्ष (नाश)
English: (fr. 1. क्ष॑) heavenly, celestial, light, brilliant, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्युक्ष (नपुंसकलिङ्ग)

द्यु (उन्, कित्" दिन) + क्ष (अन्तर्धान, हानि)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्युक्षम्द्युक्षेद्युक्षाणि
द्वितीयाद्युक्षम्द्युक्षेद्युक्षाणि
तृतीयाद्युक्षेणद्युक्षाभ्याम्द्युक्षैः
चतुर्थीद्युक्षायद्युक्षाभ्याम्द्युक्षेभ्यः
पञ्चमीद्युक्षात् / द्युक्षाद्द्युक्षाभ्याम्द्युक्षेभ्यः
षष्ठीद्युक्षस्यद्युक्षयोःद्युक्षाणाम्
सप्तमीद्युक्षेद्युक्षयोःद्युक्षेषु
सम्बोधनहे द्युक्षहे द्युक्षेहे द्युक्षाणि

अर्थ: द्यु (उन्, कित्" दिन) + क्ष (अन्तर्धान, हानि)
English: (fr. 1. क्ष॑) heavenly, celestial, light, brilliant, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें