🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:26:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्युगण (पुंलिङ्ग)

द्यु (उन्, कित्" दिन) + गण (रेवड़, झुंड)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्युगणःद्युगणौद्युगणाः
द्वितीयाद्युगणम्द्युगणौद्युगणान्
तृतीयाद्युगणेनद्युगणाभ्याम्द्युगणैः
चतुर्थीद्युगणायद्युगणाभ्याम्द्युगणेभ्यः
पञ्चमीद्युगणात् / द्युगणाद्द्युगणाभ्याम्द्युगणेभ्यः
षष्ठीद्युगणस्यद्युगणयोःद्युगणानाम्
सप्तमीद्युगणेद्युगणयोःद्युगणेषु
सम्बोधनहे द्युगणहे द्युगणौहे द्युगणाः

अर्थ: द्यु (उन्, कित्" दिन) + गण (रेवड़, झुंड)
English: = दिनराशि, Sūryas.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें