🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:45:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्युतान (पुंलिङ्ग)

द्यु (उन्, कित्" दिन) + तान (धागा, रेशा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्युतानःद्युतानौद्युतानाः
द्वितीयाद्युतानम्द्युतानौद्युतानान्
तृतीयाद्युतानेनद्युतानाभ्याम्द्युतानैः
चतुर्थीद्युतानायद्युतानाभ्याम्द्युतानेभ्यः
पञ्चमीद्युतानात् / द्युतानाद्द्युतानाभ्याम्द्युतानेभ्यः
षष्ठीद्युतानस्यद्युतानयोःद्युतानानाम्
सप्तमीद्युतानेद्युतानयोःद्युतानेषु
सम्बोधनहे द्युतानहे द्युतानौहे द्युतानाः

अर्थ: द्यु (उन्, कित्" दिन) + तान (धागा, रेशा)
English: shining, bright, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्युतान (नपुंसकलिङ्ग)

द्यु (उन्, कित्" दिन) + तान (विस्तार, प्रसार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्युतानम्द्युतानेद्युतानानि
द्वितीयाद्युतानम्द्युतानेद्युतानानि
तृतीयाद्युतानेनद्युतानाभ्याम्द्युतानैः
चतुर्थीद्युतानायद्युतानाभ्याम्द्युतानेभ्यः
पञ्चमीद्युतानात् / द्युतानाद्द्युतानाभ्याम्द्युतानेभ्यः
षष्ठीद्युतानस्यद्युतानयोःद्युतानानाम्
सप्तमीद्युतानेद्युतानयोःद्युतानेषु
सम्बोधनहे द्युतानहे द्युतानेहे द्युतानानि

अर्थ: द्यु (उन्, कित्" दिन) + तान (विस्तार, प्रसार)
English: shining, bright, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें