🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:17:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्रप्स (नपुंसकलिङ्ग)

जमे हुए दूध का घोल, पतला दही

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रप्सम्द्रप्सेद्रप्सानि
द्वितीयाद्रप्सम्द्रप्सेद्रप्सानि
तृतीयाद्रप्सेनद्रप्साभ्याम्द्रप्सैः
चतुर्थीद्रप्सायद्रप्साभ्याम्द्रप्सेभ्यः
पञ्चमीद्रप्सात् / द्रप्साद्द्रप्साभ्याम्द्रप्सेभ्यः
षष्ठीद्रप्सस्यद्रप्सयोःद्रप्सानाम्
सप्तमीद्रप्सेद्रप्सयोःद्रप्सेषु
सम्बोधनहे द्रप्सहे द्रप्सेहे द्रप्सानि

अर्थ: जमे हुए दूध का घोल, पतला दही

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्रप्स (पुंलिङ्ग)

जमे हुए दूध का घोल, पतला दही

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रप्सःद्रप्सौद्रप्साः
द्वितीयाद्रप्सम्द्रप्सौद्रप्सान्
तृतीयाद्रप्सेनद्रप्साभ्याम्द्रप्सैः
चतुर्थीद्रप्सायद्रप्साभ्याम्द्रप्सेभ्यः
पञ्चमीद्रप्सात् / द्रप्साद्द्रप्साभ्याम्द्रप्सेभ्यः
षष्ठीद्रप्सस्यद्रप्सयोःद्रप्सानाम्
सप्तमीद्रप्सेद्रप्सयोःद्रप्सेषु
सम्बोधनहे द्रप्सहे द्रप्सौहे द्रप्साः

अर्थ: जमे हुए दूध का घोल, पतला दही
English: (√ 2. द्रु?) a drop (as of Soma, rain, semen &c.), RV.; ŚBr.; GṛŚrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें