🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:55:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्रवराग (पुंलिङ्ग)

द्रव (चूने वाला, रिसने वाला) + राग (रञ्ज् भावे घञ्, नलोपकुत्वे)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रवरागःद्रवरागौद्रवरागाः
द्वितीयाद्रवरागम्द्रवरागौद्रवरागान्
तृतीयाद्रवरागेणद्रवरागाभ्याम्द्रवरागैः
चतुर्थीद्रवरागायद्रवरागाभ्याम्द्रवरागेभ्यः
पञ्चमीद्रवरागात् / द्रवरागाद्द्रवरागाभ्याम्द्रवरागेभ्यः
षष्ठीद्रवरागस्यद्रवरागयोःद्रवरागाणाम्
सप्तमीद्रवरागेद्रवरागयोःद्रवरागेषु
सम्बोधनहे द्रवरागहे द्रवरागौहे द्रवरागाः

अर्थ: द्रव (चूने वाला, रिसने वाला) + राग (रञ्ज् भावे घञ्, नलोपकुत्वे)
English: dropping or wet with unguent, Kum. vii, 58.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्रवराग (नपुंसकलिङ्ग)

द्रव (चूने वाला, रिसने वाला) + राग (भावना, संवेग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रवरागम्द्रवरागेद्रवरागाणि
द्वितीयाद्रवरागम्द्रवरागेद्रवरागाणि
तृतीयाद्रवरागेणद्रवरागाभ्याम्द्रवरागैः
चतुर्थीद्रवरागायद्रवरागाभ्याम्द्रवरागेभ्यः
पञ्चमीद्रवरागात् / द्रवरागाद्द्रवरागाभ्याम्द्रवरागेभ्यः
षष्ठीद्रवरागस्यद्रवरागयोःद्रवरागाणाम्
सप्तमीद्रवरागेद्रवरागयोःद्रवरागेषु
सम्बोधनहे द्रवरागहे द्रवरागेहे द्रवरागाणि

अर्थ: द्रव (चूने वाला, रिसने वाला) + राग (भावना, संवेग)
English: dropping or wet with unguent, Kum. vii, 58.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें