🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:53:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्रुपद (पुंलिङ्ग)

पांचाल देश के एक राजा का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रुपदःद्रुपदौद्रुपदाः
द्वितीयाद्रुपदम्द्रुपदौद्रुपदान्
तृतीयाद्रुपदेनद्रुपदाभ्याम्द्रुपदैः
चतुर्थीद्रुपदायद्रुपदाभ्याम्द्रुपदेभ्यः
पञ्चमीद्रुपदात् / द्रुपदाद्द्रुपदाभ्याम्द्रुपदेभ्यः
षष्ठीद्रुपदस्यद्रुपदयोःद्रुपदानाम्
सप्तमीद्रुपदेद्रुपदयोःद्रुपदेषु
सम्बोधनहे द्रुपदहे द्रुपदौहे द्रुपदाः

अर्थ: पांचाल देश के एक राजा का नाम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्रुपद (नपुंसकलिङ्ग)

पांचाल देश के एक राजा का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रुपदम्द्रुपदेद्रुपदानि
द्वितीयाद्रुपदम्द्रुपदेद्रुपदानि
तृतीयाद्रुपदेनद्रुपदाभ्याम्द्रुपदैः
चतुर्थीद्रुपदायद्रुपदाभ्याम्द्रुपदेभ्यः
पञ्चमीद्रुपदात् / द्रुपदाद्द्रुपदाभ्याम्द्रुपदेभ्यः
षष्ठीद्रुपदस्यद्रुपदयोःद्रुपदानाम्
सप्तमीद्रुपदेद्रुपदयोःद्रुपदेषु
सम्बोधनहे द्रुपदहे द्रुपदेहे द्रुपदानि

अर्थ: पांचाल देश के एक राजा का नाम
English: a wooden pillar, a post (to which captives are tied), any pillar or column, RV.; VS.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें