🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:44:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्रुमत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रुमान्द्रुमन्तौद्रुमन्तः
द्वितीयाद्रुमन्तम्द्रुमन्तौद्रुमतः
तृतीयाद्रुमताद्रुमद्भ्याम्द्रुमद्भिः
चतुर्थीद्रुमतेद्रुमद्भ्याम्द्रुमद्भ्यः
पञ्चमीद्रुमतःद्रुमद्भ्याम्द्रुमद्भ्यः
षष्ठीद्रुमतःद्रुमतोःद्रुमताम्
सप्तमीद्रुमतिद्रुमतोःद्रुमत्सु
सम्बोधनहे द्रुमन्हे द्रुमन्तौहे द्रुमन्तः

अर्थ: —
English: furnished with wood g. युवादि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्रुमत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रुमत् / द्रुमद्द्रुमतीद्रुमन्ति
द्वितीयाद्रुमत् / द्रुमद्द्रुमतीद्रुमन्ति
तृतीयाद्रुमताद्रुमद्भ्याम्द्रुमद्भिः
चतुर्थीद्रुमतेद्रुमद्भ्याम्द्रुमद्भ्यः
पञ्चमीद्रुमतःद्रुमद्भ्याम्द्रुमद्भ्यः
षष्ठीद्रुमतःद्रुमतोःद्रुमताम्
सप्तमीद्रुमतिद्रुमतोःद्रुमत्सु
सम्बोधनहे द्रुमत् / हे द्रुमद्हे द्रुमतीहे द्रुमन्ति

अर्थ: —
English: furnished with wood g. युवादि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें