🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:50:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्रुमालय (पुंलिङ्ग)

द्रु (डु लकड़ी) + मालय (चंदन की लकड़ी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्रुमालयःद्रुमालयौद्रुमालयाः
द्वितीयाद्रुमालयम्द्रुमालयौद्रुमालयान्
तृतीयाद्रुमालयेनद्रुमालयाभ्याम्द्रुमालयैः
चतुर्थीद्रुमालयायद्रुमालयाभ्याम्द्रुमालयेभ्यः
पञ्चमीद्रुमालयात् / द्रुमालयाद्द्रुमालयाभ्याम्द्रुमालयेभ्यः
षष्ठीद्रुमालयस्यद्रुमालययोःद्रुमालयानाम्
सप्तमीद्रुमालयेद्रुमालययोःद्रुमालयेषु
सम्बोधनहे द्रुमालयहे द्रुमालयौहे द्रुमालयाः

अर्थ: द्रु (डु लकड़ी) + मालय (चंदन की लकड़ी)
English: a place of shelter or dwelling in trees, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬