🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:46:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्वारिक (पुंलिङ्ग)

डयोढ़ीवान्, द्वारपाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्वारिकःद्वारिकौद्वारिकाः
द्वितीयाद्वारिकम्द्वारिकौद्वारिकान्
तृतीयाद्वारिकेणद्वारिकाभ्याम्द्वारिकैः
चतुर्थीद्वारिकायद्वारिकाभ्याम्द्वारिकेभ्यः
पञ्चमीद्वारिकात् / द्वारिकाद्द्वारिकाभ्याम्द्वारिकेभ्यः
षष्ठीद्वारिकस्यद्वारिकयोःद्वारिकाणाम्
सप्तमीद्वारिकेद्वारिकयोःद्वारिकेषु
सम्बोधनहे द्वारिकहे द्वारिकौहे द्वारिकाः

अर्थ: डयोढ़ीवान्, द्वारपाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬