🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:19:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्विकोण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्विकोणःद्विकोणौद्विकोणाः
द्वितीयाद्विकोणम्द्विकोणौद्विकोणान्
तृतीयाद्विकोणेनद्विकोणाभ्याम्द्विकोणैः
चतुर्थीद्विकोणायद्विकोणाभ्याम्द्विकोणेभ्यः
पञ्चमीद्विकोणात् / द्विकोणाद्द्विकोणाभ्याम्द्विकोणेभ्यः
षष्ठीद्विकोणस्यद्विकोणयोःद्विकोणानाम्
सप्तमीद्विकोणेद्विकोणयोःद्विकोणेषु
सम्बोधनहे द्विकोणहे द्विकोणौहे द्विकोणाः

अर्थ: —
English: ‘2-cornered’ ĀpŚr. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्विकोण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्विकोणम्द्विकोणेद्विकोणानि
द्वितीयाद्विकोणम्द्विकोणेद्विकोणानि
तृतीयाद्विकोणेनद्विकोणाभ्याम्द्विकोणैः
चतुर्थीद्विकोणायद्विकोणाभ्याम्द्विकोणेभ्यः
पञ्चमीद्विकोणात् / द्विकोणाद्द्विकोणाभ्याम्द्विकोणेभ्यः
षष्ठीद्विकोणस्यद्विकोणयोःद्विकोणानाम्
सप्तमीद्विकोणेद्विकोणयोःद्विकोणेषु
सम्बोधनहे द्विकोणहे द्विकोणेहे द्विकोणानि

अर्थ: —
English: ‘2-cornered’ ĀpŚr. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬