🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:46:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्विगव (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्विगवःद्विगवौद्विगवाः
द्वितीयाद्विगवम्द्विगवौद्विगवान्
तृतीयाद्विगवेनद्विगवाभ्याम्द्विगवैः
चतुर्थीद्विगवायद्विगवाभ्याम्द्विगवेभ्यः
पञ्चमीद्विगवात् / द्विगवाद्द्विगवाभ्याम्द्विगवेभ्यः
षष्ठीद्विगवस्यद्विगवयोःद्विगवानाम्
सप्तमीद्विगवेद्विगवयोःद्विगवेषु
सम्बोधनहे द्विगवहे द्विगवौहे द्विगवाः

अर्थ: —
English: yoked with 2 oxen or cows, Parāś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्विगव (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्विगवम्द्विगवेद्विगवानि
द्वितीयाद्विगवम्द्विगवेद्विगवानि
तृतीयाद्विगवेनद्विगवाभ्याम्द्विगवैः
चतुर्थीद्विगवायद्विगवाभ्याम्द्विगवेभ्यः
पञ्चमीद्विगवात् / द्विगवाद्द्विगवाभ्याम्द्विगवेभ्यः
षष्ठीद्विगवस्यद्विगवयोःद्विगवानाम्
सप्तमीद्विगवेद्विगवयोःद्विगवेषु
सम्बोधनहे द्विगवहे द्विगवेहे द्विगवानि

अर्थ: —
English: yoked with 2 oxen or cows, Parāś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें