🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:11:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्विदश (पुंलिङ्ग)

द्वि- दश - बीस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्विदशःद्विदशौद्विदशाः
द्वितीयाद्विदशम्द्विदशौद्विदशान्
तृतीयाद्विदशेनद्विदशाभ्याम्द्विदशैः
चतुर्थीद्विदशायद्विदशाभ्याम्द्विदशेभ्यः
पञ्चमीद्विदशात् / द्विदशाद्द्विदशाभ्याम्द्विदशेभ्यः
षष्ठीद्विदशस्यद्विदशयोःद्विदशानाम्
सप्तमीद्विदशेद्विदशयोःद्विदशेषु
सम्बोधनहे द्विदशहे द्विदशौहे द्विदशाः

अर्थ: द्वि- दश - बीस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्विदश (नपुंसकलिङ्ग)

द्वि- दश - बीस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्विदशम्द्विदशेद्विदशानि
द्वितीयाद्विदशम्द्विदशेद्विदशानि
तृतीयाद्विदशेनद्विदशाभ्याम्द्विदशैः
चतुर्थीद्विदशायद्विदशाभ्याम्द्विदशेभ्यः
पञ्चमीद्विदशात् / द्विदशाद्द्विदशाभ्याम्द्विदशेभ्यः
षष्ठीद्विदशस्यद्विदशयोःद्विदशानाम्
सप्तमीद्विदशेद्विदशयोःद्विदशेषु
सम्बोधनहे द्विदशहे द्विदशेहे द्विदशानि

अर्थ: द्वि- दश - बीस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें