🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:19:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्वीप (पुंलिङ्ग)

अप् टापू

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्वीपःद्वीपौद्वीपाः
द्वितीयाद्वीपम्द्वीपौद्वीपान्
तृतीयाद्वीपेनद्वीपाभ्याम्द्वीपैः
चतुर्थीद्वीपायद्वीपाभ्याम्द्वीपेभ्यः
पञ्चमीद्वीपात् / द्वीपाद्द्वीपाभ्याम्द्वीपेभ्यः
षष्ठीद्वीपस्यद्वीपयोःद्वीपानाम्
सप्तमीद्वीपेद्वीपयोःद्वीपेषु
सम्बोधनहे द्वीपहे द्वीपौहे द्वीपाः

अर्थ: अप् टापू
संस्कृत: पर्याय: अन्तरीप

📚 अमरकोश में:
• जल के बीच का स्थल-भाग (१.१०.८) — पर्याय: अन्तरीप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्वीप (नपुंसकलिङ्ग)

अप्, अप ईप" टापू

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्वीपम्द्वीपेद्वीपानि
द्वितीयाद्वीपम्द्वीपेद्वीपानि
तृतीयाद्वीपेनद्वीपाभ्याम्द्वीपैः
चतुर्थीद्वीपायद्वीपाभ्याम्द्वीपेभ्यः
पञ्चमीद्वीपात् / द्वीपाद्द्वीपाभ्याम्द्वीपेभ्यः
षष्ठीद्वीपस्यद्वीपयोःद्वीपानाम्
सप्तमीद्वीपेद्वीपयोःद्वीपेषु
सम्बोधनहे द्वीपहे द्वीपेहे द्वीपानि

अर्थ: अप्, अप ईप" टापू
संस्कृत: पर्याय: अन्तरीप

📚 अमरकोश में:
• जल के बीच का स्थल-भाग (१.१०.८) — पर्याय: अन्तरीप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें