🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:55:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्वैगत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्वैगतःद्वैगतौद्वैगताः
द्वितीयाद्वैगतम्द्वैगतौद्वैगतान्
तृतीयाद्वैगतेनद्वैगताभ्याम्द्वैगतैः
चतुर्थीद्वैगतायद्वैगताभ्याम्द्वैगतेभ्यः
पञ्चमीद्वैगतात् / द्वैगताद्द्वैगताभ्याम्द्वैगतेभ्यः
षष्ठीद्वैगतस्यद्वैगतयोःद्वैगतानाम्
सप्तमीद्वैगतेद्वैगतयोःद्वैगतेषु
सम्बोधनहे द्वैगतहे द्वैगतौहे द्वैगताः

अर्थ: —
English: (fr. द्वि-गत्) N. of a Sāman, TāṇḍyaBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्वैगत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्वैगतम्द्वैगतेद्वैगतानि
द्वितीयाद्वैगतम्द्वैगतेद्वैगतानि
तृतीयाद्वैगतेनद्वैगताभ्याम्द्वैगतैः
चतुर्थीद्वैगतायद्वैगताभ्याम्द्वैगतेभ्यः
पञ्चमीद्वैगतात् / द्वैगताद्द्वैगताभ्याम्द्वैगतेभ्यः
षष्ठीद्वैगतस्यद्वैगतयोःद्वैगतानाम्
सप्तमीद्वैगतेद्वैगतयोःद्वैगतेषु
सम्बोधनहे द्वैगतहे द्वैगतेहे द्वैगतानि

अर्थ: —
English: (fr. द्वि-गत्) N. of a Sāman, TāṇḍyaBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें