🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:43:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्वैध्य (नपुंसकलिङ्ग)

ष्यञ् दुरंगी चाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्वैध्यम्द्वैध्येद्वैध्यानि
द्वितीयाद्वैध्यम्द्वैध्येद्वैध्यानि
तृतीयाद्वैध्येनद्वैध्याभ्याम्द्वैध्यैः
चतुर्थीद्वैध्यायद्वैध्याभ्याम्द्वैध्येभ्यः
पञ्चमीद्वैध्यात् / द्वैध्याद्द्वैध्याभ्याम्द्वैध्येभ्यः
षष्ठीद्वैध्यस्यद्वैध्ययोःद्वैध्यानाम्
सप्तमीद्वैध्येद्वैध्ययोःद्वैध्येषु
सम्बोधनहे द्वैध्यहे द्वैध्येहे द्वैध्यानि

अर्थ: ष्यञ् दुरंगी चाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें