🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:44:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धनगुप्त (पुंलिङ्ग)

धन (संपत्ति, दौलत) + गुप्त (समुद्रगुप्तः आदि)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधनगुप्तःधनगुप्तौधनगुप्ताः
द्वितीयाधनगुप्तम्धनगुप्तौधनगुप्तान्
तृतीयाधनगुप्तेनधनगुप्ताभ्याम्धनगुप्तैः
चतुर्थीधनगुप्तायधनगुप्ताभ्याम्धनगुप्तेभ्यः
पञ्चमीधनगुप्तात् / धनगुप्ताद्धनगुप्ताभ्याम्धनगुप्तेभ्यः
षष्ठीधनगुप्तस्यधनगुप्तयोःधनगुप्तानाम्
सप्तमीधनगुप्तेधनगुप्तयोःधनगुप्तेषु
सम्बोधनहे धनगुप्तहे धनगुप्तौहे धनगुप्ताः

अर्थ: धन (संपत्ति, दौलत) + गुप्त (समुद्रगुप्तः आदि)
English: (for गुप्त-ध्°) one who guards his m° carefully

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धनगुप्त (नपुंसकलिङ्ग)

धन (संपत्ति, दौलत) + गुप्त (प्ररक्षित, संधृत)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधनगुप्तम्धनगुप्तेधनगुप्तानि
द्वितीयाधनगुप्तम्धनगुप्तेधनगुप्तानि
तृतीयाधनगुप्तेनधनगुप्ताभ्याम्धनगुप्तैः
चतुर्थीधनगुप्तायधनगुप्ताभ्याम्धनगुप्तेभ्यः
पञ्चमीधनगुप्तात् / धनगुप्ताद्धनगुप्ताभ्याम्धनगुप्तेभ्यः
षष्ठीधनगुप्तस्यधनगुप्तयोःधनगुप्तानाम्
सप्तमीधनगुप्तेधनगुप्तयोःधनगुप्तेषु
सम्बोधनहे धनगुप्तहे धनगुप्तेहे धनगुप्तानि

अर्थ: धन (संपत्ति, दौलत) + गुप्त (प्ररक्षित, संधृत)
English: (for गुप्त-ध्°) one who guards his m° carefully

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬