🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:51:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धनुर्धर (पुंलिङ्ग)

धनुर्धारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधनुर्धरःधनुर्धरौधनुर्धराः
द्वितीयाधनुर्धरम्धनुर्धरौधनुर्धरान्
तृतीयाधनुर्धरेणधनुर्धराभ्याम्धनुर्धरैः
चतुर्थीधनुर्धरायधनुर्धराभ्याम्धनुर्धरेभ्यः
पञ्चमीधनुर्धरात् / धनुर्धराद्धनुर्धराभ्याम्धनुर्धरेभ्यः
षष्ठीधनुर्धरस्यधनुर्धरयोःधनुर्धराणाम्
सप्तमीधनुर्धरेधनुर्धरयोःधनुर्धरेषु
सम्बोधनहे धनुर्धरहे धनुर्धरौहे धनुर्धराः

अर्थ: धनुर्धारी
संस्कृत: पर्याय: धन्विन्, धनुष्मत्, धानुष्क, निषङ्गिन्, अस्त्रिन्

📚 अमरकोश में:
• धनुर्धर (२.८.६९) — पर्याय: धन्वी, धनुष्मान्, धानुष्क, निषंगी, अस्त्री

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬