🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:03:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धन्वधि (स्त्रीलिङ्ग)

धनुष रखने की पेटी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधन्वधिःधन्वधीधन्वधयः
द्वितीयाधन्वधिम्धन्वधीधन्वधीः
तृतीयाधन्वध्याधन्वधिभ्याम्धन्वधिभिः
चतुर्थीधन्वधये / धन्वध्यैधन्वधिभ्याम्धन्वधिभ्यः
पञ्चमीधन्वधेः / धन्वध्याःधन्वधिभ्याम्धन्वधिभ्यः
षष्ठीधन्वधेः / धन्वध्याःधन्वध्योःधन्वधीनाम्
सप्तमीधन्वधौ / धन्वध्याम्धन्वध्योःधन्वधिषु
सम्बोधनहे धन्वधेहे धन्वधीहे धन्वधयः

अर्थ: धनुष रखने की पेटी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धन्वधि (पुंलिङ्ग)

धनुष रखने की पेटी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधन्वधिःधन्वधीधन्वधयः
द्वितीयाधन्वधिम्धन्वधीधन्वधीन्
तृतीयाधन्वधिनाधन्वधिभ्याम्धन्वधिभिः
चतुर्थीधन्वधयेधन्वधिभ्याम्धन्वधिभ्यः
पञ्चमीधन्वधेःधन्वधिभ्याम्धन्वधिभ्यः
षष्ठीधन्वधेःधन्वध्योःधन्वधीनाम्
सप्तमीधन्वधौधन्वध्योःधन्वधिषु
सम्बोधनहे धन्वधेहे धन्वधीहे धन्वधयः

अर्थ: धनुष रखने की पेटी
English: a bow-case, ŚāṅkhŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें