🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:54:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धन्वन्य (पुंलिङ्ग)

धनु (धन्- उ धनुष) + अन्य (दूसरा, भिन्न)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधन्वन्यःधन्वन्यौधन्वन्याः
द्वितीयाधन्वन्यम्धन्वन्यौधन्वन्यान्
तृतीयाधन्वन्येनधन्वन्याभ्याम्धन्वन्यैः
चतुर्थीधन्वन्यायधन्वन्याभ्याम्धन्वन्येभ्यः
पञ्चमीधन्वन्यात् / धन्वन्याद्धन्वन्याभ्याम्धन्वन्येभ्यः
षष्ठीधन्वन्यस्यधन्वन्ययोःधन्वन्यानाम्
सप्तमीधन्वन्येधन्वन्ययोःधन्वन्येषु
सम्बोधनहे धन्वन्यहे धन्वन्यौहे धन्वन्याः

अर्थ: धनु (धन्- उ धनुष) + अन्य (दूसरा, भिन्न)
English: being in dry soil or barren land, AV.; TĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धन्वन्य (नपुंसकलिङ्ग)

धनु (धन्- उ धनुष) + अन्य (दूसरा, भिन्न)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधन्वन्यम्धन्वन्येधन्वन्यानि
द्वितीयाधन्वन्यम्धन्वन्येधन्वन्यानि
तृतीयाधन्वन्येनधन्वन्याभ्याम्धन्वन्यैः
चतुर्थीधन्वन्यायधन्वन्याभ्याम्धन्वन्येभ्यः
पञ्चमीधन्वन्यात् / धन्वन्याद्धन्वन्याभ्याम्धन्वन्येभ्यः
षष्ठीधन्वन्यस्यधन्वन्ययोःधन्वन्यानाम्
सप्तमीधन्वन्येधन्वन्ययोःधन्वन्येषु
सम्बोधनहे धन्वन्यहे धन्वन्येहे धन्वन्यानि

अर्थ: धनु (धन्- उ धनुष) + अन्य (दूसरा, भिन्न)
English: being in dry soil or barren land, AV.; TĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें