🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:48:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धन्विन् (पुंलिङ्ग)

धन्वं चापोऽस्त्यस्य इनि धनुष से सुसज्जित

🔎 आपका लिखा रूप धन्वी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधन्वीधन्विनौधन्विनः
द्वितीयाधन्विनम्धन्विनौधन्विनः
तृतीयाधन्विनाधन्विभ्याम्धन्विभिः
चतुर्थीधन्विनेधन्विभ्याम्धन्विभ्यः
पञ्चमीधन्विनःधन्विभ्याम्धन्विभ्यः
षष्ठीधन्विनःधन्विनोःधन्विनाम्
सप्तमीधन्विनिधन्विनोःधन्विषु
सम्बोधनहे धन्विन्हे धन्विनौहे धन्विनः

अर्थ: धन्वं चापोऽस्त्यस्य इनि धनुष से सुसज्जित
संस्कृत: धनुर्धरः · पर्याय: धनुष्मत्, धानुष्क, निषङ्गिन्, अस्त्रिन्, धनुर्धर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धन्विन् (स्त्रीलिङ्ग)

धन्वं चापोऽस्त्यस्य इनि धनुष से सुसज्जित

🔎 आपका लिखा रूप धन्वी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधन्वीधन्विनौधन्विनः
द्वितीयाधन्विनम्धन्विनौधन्विनः
तृतीयाधन्विनाधन्विभ्याम्धन्विभिः
चतुर्थीधन्विनेधन्विभ्याम्धन्विभ्यः
पञ्चमीधन्विनःधन्विभ्याम्धन्विभ्यः
षष्ठीधन्विनःधन्विनोःधन्विनाम्
सप्तमीधन्विनिधन्विनोःधन्विषु
सम्बोधनहे धन्विन्हे धन्विनौहे धन्विनः

अर्थ: धन्वं चापोऽस्त्यस्य इनि धनुष से सुसज्जित
संस्कृत: पर्याय: धनुष्मत्, धानुष्क, निषङ्गिन्, अस्त्रिन्, धनुर्धर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें