🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:48:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धर्मंदद (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्मंददःधर्मंददौधर्मंददाः
द्वितीयाधर्मंददम्धर्मंददौधर्मंददान्
तृतीयाधर्मंददेनधर्मंददाभ्याम्धर्मंददैः
चतुर्थीधर्मंददायधर्मंददाभ्याम्धर्मंददेभ्यः
पञ्चमीधर्मंददात् / धर्मंददाद्धर्मंददाभ्याम्धर्मंददेभ्यः
षष्ठीधर्मंददस्यधर्मंददयोःधर्मंददानाम्
सप्तमीधर्मंददेधर्मंददयोःधर्मंददेषु
सम्बोधनहे धर्मंददहे धर्मंददौहे धर्मंददाः

अर्थ: —
English: giving the l°, Kāraṇḍ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धर्मंदद (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्मंददम्धर्मंददेधर्मंददानि
द्वितीयाधर्मंददम्धर्मंददेधर्मंददानि
तृतीयाधर्मंददेनधर्मंददाभ्याम्धर्मंददैः
चतुर्थीधर्मंददायधर्मंददाभ्याम्धर्मंददेभ्यः
पञ्चमीधर्मंददात् / धर्मंददाद्धर्मंददाभ्याम्धर्मंददेभ्यः
षष्ठीधर्मंददस्यधर्मंददयोःधर्मंददानाम्
सप्तमीधर्मंददेधर्मंददयोःधर्मंददेषु
सम्बोधनहे धर्मंददहे धर्मंददेहे धर्मंददानि

अर्थ: —
English: giving the l°, Kāraṇḍ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬