🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:15:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धर्षण (नपुंसकलिङ्ग)

धृष्टता, अविनय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्षणम्धर्षणेधर्षणानि
द्वितीयाधर्षणम्धर्षणेधर्षणानि
तृतीयाधर्षणेनधर्षणाभ्याम्धर्षणैः
चतुर्थीधर्षणायधर्षणाभ्याम्धर्षणेभ्यः
पञ्चमीधर्षणात् / धर्षणाद्धर्षणाभ्याम्धर्षणेभ्यः
षष्ठीधर्षणस्यधर्षणयोःधर्षणानाम्
सप्तमीधर्षणेधर्षणयोःधर्षणेषु
सम्बोधनहे धर्षणहे धर्षणेहे धर्षणानि

अर्थ: धृष्टता, अविनय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धर्षण (पुंलिङ्ग)

धृष्टता, अविनय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्षणःधर्षणौधर्षणाः
द्वितीयाधर्षणम्धर्षणौधर्षणान्
तृतीयाधर्षणेनधर्षणाभ्याम्धर्षणैः
चतुर्थीधर्षणायधर्षणाभ्याम्धर्षणेभ्यः
पञ्चमीधर्षणात् / धर्षणाद्धर्षणाभ्याम्धर्षणेभ्यः
षष्ठीधर्षणस्यधर्षणयोःधर्षणानाम्
सप्तमीधर्षणेधर्षणयोःधर्षणेषु
सम्बोधनहे धर्षणहे धर्षणौहे धर्षणाः

अर्थ: धृष्टता, अविनय
English: offending, hurting, assaulting, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें