🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:59:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धर्षिन् (पुंलिङ्ग)

घमंडी, उद्धत, उद्दंड

🔎 आपका लिखा रूप धर्षी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्षीधर्षिणौधर्षिणः
द्वितीयाधर्षिणम्धर्षिणौधर्षिणः
तृतीयाधर्षिणाधर्षिभ्याम्धर्षिभिः
चतुर्थीधर्षिणेधर्षिभ्याम्धर्षिभ्यः
पञ्चमीधर्षिणःधर्षिभ्याम्धर्षिभ्यः
षष्ठीधर्षिणःधर्षिणोःधर्षिणाम्
सप्तमीधर्षिणिधर्षिणोःधर्षिषु
सम्बोधनहे धर्षिन्हे धर्षिणौहे धर्षिणः

अर्थ: घमंडी, उद्धत, उद्दंड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धर्षिन् (स्त्रीलिङ्ग)

घमंडी, उद्धत, उद्दंड

🔎 आपका लिखा रूप धर्षी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्षीधर्षिनौधर्षिनः
द्वितीयाधर्षिनम्धर्षिनौधर्षिनः
तृतीयाधर्षिनाधर्षिभ्याम्धर्षिभिः
चतुर्थीधर्षिनेधर्षिभ्याम्धर्षिभ्यः
पञ्चमीधर्षिनःधर्षिभ्याम्धर्षिभ्यः
षष्ठीधर्षिनःधर्षिनोःधर्षिनाम्
सप्तमीधर्षिनिधर्षिनोःधर्षिषु
सम्बोधनहे धर्षिन्हे धर्षिनौहे धर्षिनः

अर्थ: घमंडी, उद्धत, उद्दंड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें