🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:57:45 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धारयत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधारयन्धारयन्तौधारयन्तः
द्वितीयाधारयन्तम्धारयन्तौधारयतः
तृतीयाधारयताधारयद्भ्याम्धारयद्भिः
चतुर्थीधारयतेधारयद्भ्याम्धारयद्भ्यः
पञ्चमीधारयतःधारयद्भ्याम्धारयद्भ्यः
षष्ठीधारयतःधारयतोःधारयताम्
सप्तमीधारयतिधारयतोःधारयत्सु
सम्बोधनहे धारयन्हे धारयन्तौहे धारयन्तः

अर्थ: —
English: holding, possessing, maintaining &c. (cf. below)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धारयत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधारयत् / धारयद्धारयतीधारयन्ति
द्वितीयाधारयत् / धारयद्धारयतीधारयन्ति
तृतीयाधारयताधारयद्भ्याम्धारयद्भिः
चतुर्थीधारयतेधारयद्भ्याम्धारयद्भ्यः
पञ्चमीधारयतःधारयद्भ्याम्धारयद्भ्यः
षष्ठीधारयतःधारयतोःधारयताम्
सप्तमीधारयतिधारयतोःधारयत्सु
सम्बोधनहे धारयत् / हे धारयद्हे धारयतीहे धारयन्ति

अर्थ: —
English: holding, possessing, maintaining &c. (cf. below)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें